Bodemdaling Gouda uitgediept in unieke stadswandeling
De wandeling liep langs de bodemdaling ‘highlights’ van de Goudse binnenstad. Van de wadi aan de Zeugstraat, het funderingsprobleem op de Kleiweg tot de zakkende huizen op de Turfmarkt. Hierbij vielen regelmatig de kernwoorden bodem, waterpeil en fundering. De gidsen vertelden uitgebreid en gepassioneerd over wat er allemaal gebeurt onder onze voeten en hoe we met de dalende bodem en alle gevolgen daarvan zo goed mogelijk proberen om te gaan.
Veenoxidatie
Het verhaal van de bodemdaling begint al eeuwen geleden. De veenlaag waarop de stad Gouda is gestart lag toen nog op 3 meter boven zeeniveau. Akkerbouw was de basis van het levensonderhoud. Door het graven van afwateringskanaaltjes werd de bodem droger, oxideerde en klonk in waardoor de omgeving last kreeg van wateroverlast. Hierdoor was akkerbouw niet meer mogelijk en veeteelt volgde. Toen men begon met het wegpompen van het water kwam het veen weer droog te liggen, oxideerde en een nieuwe daling was ingezet.
Zakken gaat door
Gouda ontwikkelde zich door de eeuwen heen tot een florerende stad waardoor er ook veel werd gebouwd. Inmiddels ligt het veen verborgen onder de stad en daalt Gouda niet meer door veenoxidatie, maar door het gewicht van de stad dat het veen samendrukt. De iconische Goudse binnenstad ligt nu zelfs een 0.5 meter beneden zeeniveau, aldus Prinsen. Maar dat is nog hoog in vergelijking met de buitenwijken (2 meter beneden zeeniveau) en de nieuwbouwwijk Westergouwe (zelfs 6 meter beneden zeeniveau). En het zakken gaat onverminderd door, ongeveer 2 mm per jaar in de binnenstad, tot wel 2 cm per jaar in de buitenwijken.
Slappe bodem
En nu? Gaan we naar een ander type landbouw? Zoals misschien cranberry-teelt waarbij de bodem omhoog groeit omdat de plantenmassa achterblijft na het oogsten van de bessen? Gaan we naar drijvende huizen, of bouwen we overal gewoon een verdieping op? Wie zal het zeggen.
Volgend jaar organiseert de ODMH alweer de vijfde editie van deze fascinerende wandeling. Waarschijnlijk langs dezelfde hotspots. Maar dan wél 1 centimeter lager dan de eerste editie.
Duidelijk is in ieder geval: Gouda is een stevige stad op een slappe bodem.
Deze tekst is tot stand gekomen in samenwerking met Michael Nieuwesteeg